Hedebo 9: Baldyring

 De volgende techniek binnen het Hedebo is het Baldyring. De letterlijke vertaling van Baldyring is "borduren". Deze techniek bestaat uit vrij geborduurde ranken en bloemen, er wordt dus niet geteld om deze motieven op stof te krijgen. Echter, binnen de bloemen wordt dan weer wèl geteld voor het sneewerk. Ook sneewerk tussen de ranken komt voor. Dit soort borduurwerk werd vooral op pronklinnen gemaakt, maar ook wel op mannen- en vrouwenhemden.

De werkwijze wordt weer duidelijk voorgedaan op de website van het museum Greve. Klik hier voor de tutorial. Hier vind je een beschrijving in het Deens. Via Google vertaal kun je er Nederlands van maken, dat heb ik hier al voor je gedaan. De filmpjes van museum Greve zijn ten behoeve van het filmen gedaan op vrij grof linnen. Ik zou je aanraden het Baldyring te borduren op linnen met ongeveer 12 draden per centimeter, of nog fijner. Gebruik hierbij coton à Broder nr 20 en 25.

Tijdens mijn studiereis naar Denemarken heb ik een aantal foto's kunnen nemen van Baldyring. De kwaliteit is helaas niet geweldig, de omstandigheden waren soms ronduit slecht door verlichting, door glas heen fotograferen en dergelijke.

Bovenstaande foto's zijn alle van de collectie in het museum van Køge

De twee bovenstaande foto's werden gemaakt in het museum Roskilde

Mijn eindwerkstuk met Baldyring na de cursus Hedebo bij de 
Vrouwen van Nu in 2009

mijn schaar etui van de cursus 
Hedebo, gegeven door Tineke
Tinbergen voor de Vrouwen van Nu

Inlijsten in een borduurring.. hoe doe je dat?

Al járen hing mijn geborduurde Engelse landschap, patroon van John Clayton, aan een rokhanger in mijn kledingkast te wachten op een lijst. Ik wilde een hele serie borduren en in de trapopgang hangen in ons vorige huis. Het probleem was dat het een rond werkstuk was. Ik wilde geen vierkante lijst met een passe-partout. Dus bleef het in de kledingkast hangen. Met het klimmen der jaren besef ik ook dat mijn borduurwerken niet allemaal "eeuwigheidswaarde" hebben, en na mijn verscheiden in het beste geval bij de kringloop terecht gaan komen en dat inlijsten is heel kostbaar is.

Momenteel zie je veel kleine werkjes die zijn afgewerkt in een borduurring. Er zijn ook heel grote ringen verkrijgbaar en toen ik er zo een had in een setje van 3 van de Zeeman, paste het prachtig rond mijn borduurwerk. 

Het afwerken in de ring heb ik als volgt gedaan:

De kleinere binnenring op het borduurwerk leggen, zorgen dat het midden van het werk ook in het midden van de ring valt, met een verdwijnstift een cirkel aangeven die overal ongeveer 3 cm groter is dan de ring.

Uitknippen en met tandzijde (flossdraad) ongeveer een centimeter van de kniprand  rondom rijgen, dan beide uiteinden van de flossdraad aantrekken en er een goede knoop in leggen. Nu voeg je binnen en buitenring samen zoals ook wanneer je gaat borduren. Schroef aandraaien.

In principe kun je het hierbij laten. Maar ja, erg netjes ziet dat er aan de achterkant niet uit. Dus heb ik een lapje quiltkatoen genomen, dat 3 cm groter dan de buitenste ring uitgeknipt, een stuk oud karton op de maat van de buitenring geknipt en toen rondom er een millimeter meer afgeknipt, zodat het karton aan de voorkant niet zichtbaar is als het tegen de achterkant aan zit. Het katoentje span je op dezelfde manier als boven omschreven om het karton: rijgen, aantrekken, knoopje leggen. Met een lijmpistool heb ik de achterkant op de buitenste ring geplakt. 

Mijn automatische keuze was de achterkant met stof te bekleden. Het is natuurlijk makkelijker om een cirkel uit dun karton (dat geen verpakking van steunzolen was :-) ) te knippen en simpelweg op maat knippen en vastlijmen. Ook vilt is een makkelijke optie.

Ziezo! Nu wordt mijn borduurwerk niet langer verstopt in de kledingkast.

Hedebo 8, hvidsøm

Hvidsøm, naar patroon uit Gammel
Dansk Hvidsøm, op 12,6 draads Zweigart linnen en met 
Coton á broder nr 20

Hvidsøm is de volgende techniek die bij het Hedebo hoort. Hvid betekent wit, en søm is het woord voor naad. Samen betekent het witborduren, maar slaat eigenlijk altijd op één bepaalde vorm van Hedebo. Waar bij de eerdere vormen van het Hedebo de structuur van het weefsel het borduurwerk bepaalde, laat men dat vanaf 1820 los. Het patroon wordt op stof getekend en heeft een vrije vorm: het zijn bloemen en ranken. Binnen de bloemen worden dan weer wel draden weggesneden, en wordt er geteld.

Wie weleens het Duitse Schwalm borduurwerk heeft bekeken, zal de grote gelijkenis opvallen. Schwalm borduurwerk kenmerkt zich ook met bloemen en ranken. De motieven worden bij Hvidsøm echter begrensd met een dubbele rij kettingsteken tegen elkaar aan geborduurd, en bij Schwalm zijn dat een rij kettingsteken en een rij koraalsteken. Ook heeft het Hvidsøm wat minder tierelantijnen dan het Schwalm, waardoor het wat minder “druk” oogt.

Het Greve museum biedt filmpjes over het zelf borduren van verschillende Hedebotechnieken, en onder dit kopje vindt je het Hvidsøm. 

Voor meer informatie verwijs ik naar mijn eerste bericht over Hedebo, waar je een literatuur- en bronnenlijst vindt.

Hvidsøm uit de collectie van het Kunstindustrie
museum in Kopenhagen.
Foto: Lilian Kok, 2009

Hedebo 7, rudesyning

Hedebo blijft een boeiende verzameling witwerk technieken. Behandelde ik al eerder het taellesyning en het dragverk, vandaag is de beurt aan de derde techniek, het rudesyning.

Kort gezegd, maak je bij rudesyning gaatjes in de stof door knippen en weghalen van weefseldraden. Het te borduren motief wordt eerst door platsteken aangegeven op de stof, waarna weefseldraden worden weggeknipt. Soms gaat het om heel kleine gaatjes, aan 4 zijden omgeven door platsteken, maar soms ook om grotere gaten, waarbij de platsteken de contouren van het motief vormen. 

De onvolprezen website van het museum Greve heeft uitleg (hier de vertaling) en ook weer een filmpje dat laat zien hoe je bepaalt waar je moet gaan knippen door eerst de omtrek af te rijgen.

De foto's laten zien wat ik bedoel.

De letters LK en het jaartal 2010 zijn beide uitgevoerd in rudesyning.
Bij de letters zijn slechts enkele draadjes weggeknipt, bij het jaartal zijn de nullen
binnenin opgevuld met stopwerk.

Dit vogeltje is ook rudesyning. Je ziet dat de omtrek is geborduurd met platsteken, waarna draden zijn weggeknipt en de open vlakken werden opgevuld met stopwerk en een spinnetje in de staart.
Dit werk bevindt zich in het museum van Roskilde. Foto: Lilian Kok, 2009

Ook hier rudesyning uit het museum in Roskilde.

Naaldkant

Van de week op Facebook een discussie: is naaldkant borduren? Hierover valt een interessant gesprek te voeren. 

De discussie die ik volgde vervalt al gauw in welles/nietes argumenten, en een omschrijving van hoe naaldkant gemaakt wordt, tegenover wat borduren nu eigenlijk is. 

Het filmpje van het klokhuis (26-2-2026) vat het bij monde van de mode expert Daan van Dartel zo samen: borduren is met materiaal door ander materiaal heen gaan om het te versieren. (1.28 in het filmpje)

https://hetklokhuis.nl/tv-uitzending/5915/borduren

Als je het zo stelt, is naaldkant dus niet borduren. Het vormt door de steken een stof.

Deze discussie heeft een vriendin van mij ook gevoerd toen ze voor de borduurvereniging aandacht wilde besteden aan het Tenerife kant. Dit kant wordt vaak gemaakt met behulp van een wieltje of op een papieren ondergrond waarop een patroon is getekend. Naaldkant is stofvormend en dus geen borduurwerk. 

Maar waar ligt de grens, en wie bepaalt dat?

Ik heb prachtige voorbeelden van Tenerife/Cilaos kant gezien in Italiaans werk, waarbij het kant wordt geborduurd (for lack of another word), in de stof, waarbij een aantal draden zijn weggeknipt/gesneden. In haar prachtige blog Il piacere del ricamo besteed Silvana Fontanelli er ruim aandacht aan. 

Is dit stofvormend, of versierend?🤷‍♀️

Punto in aria is naaldkant en wordt op een papieren patroon geborduurd en dus stof vormend.

Reticello maakt alleen kant in geknipte gaten. Is het naaldkant in reticello dan geen borduurwerk? Ik blijf het een vreemd onderscheid vinden om het over stof vormend versus met een materiaal door een ander materiaal gaan om het te versieren, en eerlijk gezegd, muggenzifterij.

Hedebo 6, Vogeltje

Hier beloofde ik terug te komen op het vogeltje uit Modern Folk Embroidery, dus vandaag deel ik foto's van de vorderingen en het geheel zoals het in mijn pronkrol zal komen.

Druppels borduren vergt concentratie en een vaste hand!

Hedebo en Schwalm lijken erg op elkaar als je het 
Hvidsøm bekijkt

Het uiteindelijke resultaat zoals het gemonteerd wordt in de pronkrol.

Een close-up van Udklips rondjes

Nogmaals Udklips rondjes

Wit op wit. Ik krijg er nooit genoeg van :-)

 

Het opspannen van een borduurwerk

Misschien is het hoog en breed bekend, maar voor wie het nieuw is; opspannen is de finishing touch voor borduurwerk.  Je werk is af, je hebt het gestreken maar tussen het borduurwerk in krijg je met het strijkijzer je werk niet écht glad. Jammer.

 Na het borduren wordt het wassen van borduurwerk aangeraden omdat de stof door lang borduren smoezelig kan worden en er huidvet van je handen op kan komen, wat in de toekomst tot verkleuring kan leiden. Het werk rol ik na wassen in een dikke handdoek, en pers er zoveel mogelijk vocht uit (niet wringen; ik ga meestal even op de rol staan🤫).

Span daarna je werk strak op. Tot voor kort gebruikte ik voor het opspannen grote piepschuim platen, want speciale tegels voor dit klusje waren best duur. Nu heb ik prachtige tegels, gevonden bij de Action voor een habbekrats. Het zijn van die grote schuimplastic puzzelstukken die je in een kinderkamer legt. 

De nog licht vochtige lap span je op met heel veel spelden, zo’n beetje om de twee centimeter een speld. Gaandeweg trek je de stof echt strak, er mag geen rimpeltje meer te zien zijn. Eerst twee tegenover elkaar liggende kanten, daarna de andere twee kanten. Na twee of drie spelden ga je naar de tegenoverliggende zijde, zo gaat het spannen gelijk op.

Als je werk eenmaal droog is, is het prachtig glad. Bij tefellopers is het wel even oppassen dat je de zijkanten echt recht opspant, anders heeft je loper een soort puntjes (mocht dit gebeuren kun je natmaken en opnieuw spannen. 

Hierboven is het verschil tussen de gestreken en de opgespannen lap goed te zien.